AI w kancelarii prawnej – co działa, co nie i jak chronić tajemnicę zawodową

Najlepiej sprawdzają się zadania, w których AI przygotowuje materiał, a decyzję podejmuje prawnik. Wspólna cecha: wynik da się szybko sprawdzić, porównując go z dokumentem źródłowym.

Słabiej wypadają zadania wymagające aktualnej wiedzy o orzecznictwie i interpretacjach. Polskie orzecznictwo jest publikowane wybiórczo i w formie zanonimizowanej, a modele AI uczą się głównie na tekstach angielskojęzycznych. Model może też z przekonaniem podać sygnaturę wyroku, który nie istnieje.

Tabela poniżej porządkuje typowe zastosowania według dojrzałości i ryzyka. Ocena dotyczy narzędzi ogólnego przeznaczenia, takich jak Microsoft 365 Copilot czy firmowe wersje ChatGPT i Claude.

Darmowe i prywatne konta w narzędziach AI działają na warunkach konsumenckich. Dostawca może przechowywać rozmowy i, zależnie od ustawień, używać ich do ulepszania modeli. Wklejenie tam umowy klienta może naruszać tajemnicę zawodową i RODO, bo kancelaria traci kontrolę nad tym, kto i jak przetwarza te dane.

Wersje firmowe działają inaczej. W Microsoft 365 Copilot dostawca działa jako podmiot przetwarzający dane na podstawie umowy powierzenia. Zapytania, odpowiedzi i dokumenty nie służą do trenowania modeli, a Copilot respektuje uprawnienia użytkowników.

Są też wyjątki, które warto znać. Według dokumentacji Microsoft zapytania wysyłane do wyszukiwarki Bing, gdy Copilot szuka w internecie, nie są objęte umową powierzenia. W kancelarii warto więc rozważyć wyłączenie wyszukiwania w sieci albo jasną zasadę, by przy nim nie używać danych klienta.

Samorządy zawodowe zajęły już stanowisko. 12 czerwca 2026 r. Naczelna Rada Adwokacka dodała do Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu przepis o narzędziach technologicznych, w tym AI. Adwokat może z nich korzystać wyłącznie pomocniczo i nie może rezygnować z własnej oceny wyniku.

Nowe zasady zabraniają wprowadzania informacji objętych tajemnicą do narzędzi, które nie zapewniają należytej ochrony. Adwokat pozostaje osobiście odpowiedzialny za treść pisma. Co do zasady nie musi informować klienta o korzystaniu z AI, ale na jego żądanie powinien wskazać narzędzia i cel ich użycia.

Krajowa Izba Radców Prawnych opublikowała w 2025 r. rekomendacje dla radców prawnych. Dotyczą m.in. wyboru narzędzia, ochrony tajemnicy i danych, nadzoru nad wynikiem i sytuacji, w których warto poinformować klienta. Przy wdrożeniu w kancelarii, w której pracują i adwokaci, i radcowie, warto oprzeć wewnętrzne zasady na obu dokumentach.

AI Act nie wymaga zgody klienta na to, by kancelaria korzystała z AI w pracy wewnętrznej. Przegląd umów czy szkice pism nie są systemami wysokiego ryzyka. Ta kategoria obejmuje m.in. systemy używane przez sądy do oceny faktów i prawa, a nie narzędzia pomocnicze kancelarii.

Dwa obowiązki dotyczą jednak niemal każdej kancelarii. Od 2 lutego 2025 r. trzeba wspierać wiedzę pracowników o AI, najprościej przez szkolenie i spisane zasady. Od 2 sierpnia 2026 r. chatbot na stronie kancelarii musi informować, że rozmówca rozmawia z AI.

Uwaga na rekrutację. Jeśli kancelaria używa AI do wstępnej selekcji kandydatów, np. na aplikantów, wchodzi w obszar wysokiego ryzyka. Obowiązki dla takich systemów będą stosowane od 2 grudnia 2027 r. W Polsce nadzór nad rynkiem AI sprawuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która uprawnienia kontrolne uzyskuje od 28 października 2026 r.

Dla kancelarii, która pracuje na Microsoft 365, Copilot jest naturalnym punktem startu. Działa w Wordzie, Outlooku, Teams i SharePoint na dokumentach, do których prawnik ma dostęp. To jednocześnie jego największa zaleta i największe ryzyko.

Jeśli folder z aktami sprawy jest otwarty dla całej kancelarii, Copilot znajdzie te akta każdemu, kto zada odpowiednie pytanie. Przed uruchomieniem trzeba więc przejrzeć uprawnienia i wprowadzić podział dostępu według spraw i zespołów. Ma to znaczenie zwłaszcza przy konflikcie interesów, gdy zespoły nie mogą widzieć nawzajem swoich akt.

Koszt licencji łatwo policzyć. Kancelaria, która da Copilota 15 prawnikom w planie Business, zapłaci 15 × 21 USD × 12 miesięcy = 3 780 USD rocznie według cennika katalogowego. Porównaj to z kosztem godziny pracy prawnika i sprawdź w pilotażu, ile godzin miesięcznie narzędzie realnie oszczędza. Kolejne kroki wdrożenia zebraliśmy na liście poniżej.

Agent AI to program, który wykonuje kilka kroków pracy sam, np. przyjmuje umowę, porównuje ją z listą kontrolną kancelarii i przygotowuje tabelę ryzyk. Ma sens, gdy ten sam typ analizy wykonujesz dziesiątki razy w miesiącu: umowy najmu, umowy o zachowaniu poufności, przeglądy prawne spółek przed transakcją.

Takiego agenta można zbudować np. w Copilot Studio, które rozlicza się według faktycznego zużycia (w tzw. kredytach), a nie licencją na osobę. Warunkiem są spisane zasady analizy i zestaw umów testowych z oceną prawnika. Bez nich nie da się sprawdzić, czy agent działa dobrze.

Typowy błąd to budowa agenta przed uporządkowaniem wzorców. Jeśli każdy zespół ma inną wersję umowy wzorcowej, agent będzie porównywał z niewłaściwą.

Gdy pierwszy przegląd umowy trwa krócej, rozliczenie godzinowe przestaje odzwierciedlać wartość pracy. Część kancelarii przechodzi na ryczałt za zadanie albo stałą opłatę miesięczną. To decyzja biznesowa, nie techniczna, ale warto podjąć ją świadomie, zanim zrobią to za Ciebie klienci.

Klienci korporacyjni w zapytaniach ofertowych coraz częściej proszą o informację, czy i jak kancelaria korzysta z AI. Przygotuj krótką, rzeczową odpowiedź: jakie narzędzia, w jakiej wersji, na jakich warunkach ochrony danych i kto sprawdza wynik.

AI pomaga też w administracji kancelarii: opisach czynności do rozliczeń, zestawieniach dla klientów i raportach przychodów z poszczególnych spraw. To praca, która nie wymaga dostępu do tajemnicy, więc łatwiej od niej zacząć.

Poniższy plan zakłada kancelarię pracującą na Microsoft 365. Przy innym środowisku kroki są te same, zmieniają się tylko narzędzia.

Najważniejsze jest, by zasady korzystania z AI powstały przed pilotażem, a nie po nim. Inaczej prawnicy wypracują własne nawyki, które trudno będzie potem zmienić.